ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Για πολλά χρόνια στον δυτικό κόσμο αυτό που τον απασχολούσε ήταν να μην υπάρχουν υψηλά επίπεδα χοληστερίνης στο αίμα, μιας και θεωρούταν φυσιολογικό ότι η υψηλή χοληστερίνη συνδέεται με καρδιαγγειακές παθήσεις. Η συγκεκριμένη άποψη δεν σταμάτησε να επικρατεί, παρά τις έρευνες και τις αποκαλύψεις ότι η εκτίμηση αυτή είναι λανθασμένη και ότι κρύβονται από πίσω η φαρμακευτική βιομηχανία και η βιομηχανία τροφίμων. Και φυσικά έχουν φροντίσει να μειώσουν και τα προτεινόμενα φυσιολογικά επίπεδα της ολικής χοληστερίνης. Πριν τη δεκαετία του 1980 το όριο ήταν στα 310 mg/dL, ενώ σήμερα τα φυσιολογικά όρια έχουν κατέβει στα 180 mg/dL.

Η χοληστερίνη δεν είναι τοξική ουσία για να έχει αρνητικές επιπτώσεις στον οργανισμό και είναι αναγκαία για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού. Εν ολίγοις ο οργανισμός μας χρειάζεται τη χοληστερίνη, γιατί αποτελεί έναν προστατευτικό και ρυθμιστικό μηχανισμό για το σώμα.

Είναι μια ουσία δομικά σημαντική, δηλαδή κατασκευαστική, που συμμετέχει ενεργά σε όλα τα κύτταρα και είναι απαραίτητο συστατικό σχηματισμού των μεμβρανών των κυττάρων, ενώ το 75% παράγεται από τον οργανισμό μας και το 25% προέρχεται από τη διατροφή.

Συμμετέχει στον σχηματισμό του νευρικού συστήματος, στον σχηματισμό ορμονών, στην επιδιόρθωση των αρτηριών και ιστών, στη σύνθεση όλων των ορμονών που παράγονται από τα επινεφρίδια και στη λειτουργία του εγκεφάλου, ο οποίος μάλιστα καταναλώνει το 25% της χοληστερίνης. Βοηθά επίσης στη σύνθεση της βιταμίνης D, ενώ προστατεύει το ανοσοποιητικό σύστημα. Επομένως, η παρουσία της και μάλιστα σε επαρκή επίπεδα, είναι πάρα πολύ χρήσιμη.

Ο dr. Bergman γράφει ότι η υψηλή χοληστερίνη δεν είναι ασθένεια αλλά μια αντίδραση του οργανισμού, προσπαθώντας να επιδιορθώσει κάποια προβλήματα, όπως τις φθορές απ’ τις φλεγμονές, τα κύτταρα, ασθένειες που δημιουργούνται από την κακή διατροφή, ενώ ο βιοχημικός dr. George Mann που συμμετείχε στη μεγάλη έρευνα Framingham Heart Study (μια μακροχρόνια, συνεχιζόμενη έρευνα καρδιαγγειακής μελέτης των κατοίκων της πόλης Framingham της Μασαχουσέτης. Η έρευνα ξεκίνησε το 1948 με 5.209 ενήλικες μαθητές από το Framingham, και τώρα βρίσκεται στην τρίτη γενιά συμμετεχόντων) χαρακτήρισε την άποψη ότι η χοληστερίνη αποτελεί δείκτη για τις καρδιαγγειακές παθήσεις «ως τη μεγαλύτερη απάτη στην ιστορία της ιατρικής».

Στις αρχές του 20ού αιώνα, η καρδιοπάθεια αποτελούσε το 10% όλων των θανάτων. Σταδιακά όμως ανά δεκαετία τα νούμερα ανέβαιναν θεαματικά, για να φτάσουν σήμερα, σχεδόν το 50%. Ανάλογη αύξηση σημειώθηκε αντίστοιχα και στην κατανάλωση πολυακόρεστων φυτικών ελαίων και μαργαρίνης, ενώ μειώθηκε η κατανάλωση ελαιόλαδου και βουτύρου. Η χρήση της μαργαρίνης από τις αρχές του 20ου αιώνα εκτοξεύθηκε εις βάρος των υγιεινών ελαίων. Από την άλλη το αυγό αποφεύγεται ως επικίνδυνη τροφή που περιέχει χοληστερίνη. Το αυγό δεν είναι καθόλου επικίνδυνη τροφή. Περιέχει μεν ο κρόκος του πολλή χοληστερίνη, περιέχει όμως και πολλή λεκιθίνη, η οποία βοηθά στην ισορροπία και την απορρόφηση της χοληστερίνης από τον οργανισμό. Επίσης είναι πλούσιο σε βιταμίνες και μεταλλικά άλατα.

Η υπερχοληστεριναιμία, δηλαδή τα αυξημένα όρια της χοληστερίνης στο αίμα, που θεωρείται παράγοντας κινδύνου, έχει υπερτιμηθεί κυρίως για εμπορικούς λόγους. Διότι οι φαρμακευτικές εταιρείες κερδίζουν εκατομμύρια από τις στατίνες, οι οποίες χορηγούνται ασύστολα από την ιατρική κοινότητα και τα φαρμακεία σαν να είναι καραμέλες, ενώ οι βιομηχανίες τροφίμων κερδίζουν από την πώληση προϊόντων χαμηλών σε λιπαρά και χωρίς χοληστερίνη που πωλούνται στα supermarkets, με τον καταναλωτή να πιστεύει ότι αφού είναι χαμηλά σε λιπαρά και χωρίς χοληστερίνη, κάνουν καλό και στην καρδιά του.

Πληθώρα ερευνών (όπως οι Lyon Heart Study, Nurses Health Study, Italian Longitudinal Study on aging) αποδεικνύουν ότι τα επίπεδα της χοληστερόλης είναι φτωχός δείκτης κινδύνου για καρδιακά επεισόδια και το 50% των καρδιακών επεισοδίων συμβαίνει σε άτομα με φυσιολογικά επίπεδα χοληστερόλης. Επίσης οι μισοί απ’ όσους έχουν αυξημένη χοληστερίνη, έχουν υγιή καρδιά. Μάλιστα το 75% των ατόμων που είχαν υποστεί καρδιακή προσβολή είχαν χαμηλά επίπεδα χοληστερίνης. Φαίνεται λοιπόν μείωση της χοληστερόλης έχει μικρό όφελος.

Η χοληστερίνη θεωρείται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας έκτος παράγοντας κινδύνου, για να πάθει κανείς καρδιοπάθεια. Ο πρώτος παράγοντας είναι το κάπνισμα. Ο δεύτερος παράγοντας είναι η υπέρταση και αμέσως μετά ο διαβήτης. Ακολουθεί η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας και η υπερβολική παχυσαρκία. Αν κάποιος είναι υπερβολικά βαρύς, είναι παράγοντας κινδύνου για καρδιοπάθεια. Και τέλος, το στρες και το άγχος.

Κακώς οι γιατροί συνταγογραφούν φάρμακα με το που βλέπουν ανεβασμένη χοληστερίνη. Ακόμα και όταν είναι ιδιαίτερα αυξημένη αλλά δεν συντρέχουν άλλες συνοσηρότητες ή είναι καπνιστής, διαβητικός ή έχει υπέρταση, δεν υπάρχει λόγος συνταγογράφησης φαρμάκων.

Εν ολίγοις οι εξετάσεις που κάνουμε για τη χοληστερίνη μπορεί να μην σημαίνουν τίποτα. Καλό θα είναι να κάνουμε συχνά προληπτικές εξετάσεις, αλλά πιο σημαντικό είναι να τρώμε σωστά, να κινούμαστε να βάλουμε στη ζωή μας την άθληση, να μην έχουμε στρες και να κοιμόμαστε καλά. Όλα αυτά είναι η καλύτερη πρόληψη για την αποφυγή καρδιοπαθειών.

Επίσης είναι ακατανόητο με ποια λογική δημιουργήθηκε ο όρος «κακή χοληστερίνη». Είναι δυνατόν ο οργανισμός μας να παρήγαγε κάτι κακό για τον ίδιο τον εαυτό του; Οι LDL (λιποπρωτείνες χαμηλής πυκνότητας) έχουν χαμηλό ποσοστό πρωτεΐνης και υψηλό ποσοστό λιπιδίων και μεταφέρουν χοληστερίνη από το συκώτι στα κύτταρα και στους ιστούς του σώματος. Οι HDL (λιποπρωτείνες υψηλής πυκνότητας) έχουν υψηλό ποσοστό πρωτεΐνης και χαμηλό ποσοστό λιπιδίων και ο ρόλος τους είναι να δεσμεύουν ποσότητα χοληστερίνης και να την επιστρέφουν στο συκώτι.  Δεν υπάρχει κακή ή καλή χοληστερίνη. Η κάθε μια μορφή εξυπηρετεί συγκεκριμένο σκοπό για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού.

Στο βιβλίο της «Let's Eat Right to Keep Fit» η Adelle Davis (Η Adelle Davis θεωρείται «η πιο διάσημη διατροφολόγος στις αρχές του 20ου αιώνα», η οποία υποστήριζε τη βελτίωση της υγείας μέσω της διατροφής) γράφει: «Το λίπος είναι απαραίτητο για να ενεργοποιήσει την παραγωγή χολής και των ενζύμων. Η χοληδόχος κύστη αδειάζει μόνο όταν περάσει στο έντερο κάποια ποσότητα λίπους. Χωρίς το φυσικό λίπος σχηματίζεται πολύ λίγη χολή και η χοληδόχος κύστη κρατά τα αποθέματα της χολής, με αποτέλεσμα τον σχηματισμό χολόλιθων. Επίσης χωρίς την παρουσία λίπους και χολής οι βιταμίνες Α, D, E και Κ δεν μπορούν να περάσουν τα τοιχώματα του εντέρου και να περάσουν στο αίμα.»

Γι’ αυτό λοιπόν οι έρευνες καταλήγουν ότι δεν πρέπει να φοβόμαστε τα φυσικά λίπη και ότι επίσης η κύρια αίτια για τη δημιουργία αρτηριοσκληρώσεων δεν είναι τα υψηλά επίπεδα της χοληστερίνης αλλά άλλες αίτιες που αναφέρθηκαν παραπάνω, καθώς και η έλλειψη θρεπτικών ουσιών από τον οργανισμό. Μια κύρια έλλειψη είναι και η έλλειψη της βιταμίνης C που έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία φλεγμονών στις αρτηρίες. Η βιταμίνη C  θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την πρόληψη της αρτηριοσκλήρωσης αλλά και για την καταπολέμησή της. Συστήνεται το διαιτολόγιό μας να περιέχει άφθονη βιταμίνη C, όπως συμβαίνει εξάλλου στη δίαιτα με πολλά λαχανικά και φρούτα. Τέλος, καλό θα ήταν να ελέγχουμε τις βιταμίνες Β6,Β12 και φυλλικό οξύ για πιθανή έλλειψη στον οργανισμό μας με αποτέλεσμα να παρουσιάζονται υψηλές τιμές ομοκυστείνης, που είναι υπεύθυνη για τη δημιουργία αρτηριοσκληρώσεων.

 

Από την Επιστημονική ομάδα του Υγεία Ευεξία

 

Βιβλιογραφία:

- How to Be Healthy and Heal the Body With Recipes For LIFE, Dr John R Bergman

-Effect of Pharmacogenetic Testing for Statin Myopathy Risk vs Usual Care on Blood Cholesterol: A Randomized Clinical Trial, JAMA Network Open.

- Let's Eat Right to Keep Fit (1954), Adelle Davis.

- The Unofficial Guide to Smart Nutrition, March 15, 2000, Ross Hume Hall

-Μάριος Δημόπουλος Χοληστερίνη: Ένας σύγχρονος μύθος (έκδ. «Etra Publishing», Αθήνα, 2011)